Τα Τ-λεμφοκύτταρα κατέχουν κεντρικό ρόλο στην ανοσολογική απάντηση του οργανισμού στα ξένα αντιγόνα. Οφείλουν το όνομά τους στο γεγονός ότι διαφοροποιούνται στο θύμο αδένα (Thymus).

Τα T-λεμφοκύτταρα είτε κυκλοφορούν στο αίμα (συγκαταλέγονται στα λευκά αιμοσφαίρια), είτε είναι εγκατεστημένα στα όργανα του λεμφικού συστήματος (λεμφαδένες, σπλήνας κλπ). Κάθε T-λεμφοκύτταρο φέρει στην επιφάνειά του έναν υποδοχέα (TCR) που είναι εξειδικευμένος για τη σύνδεσή με ένα συγκεκριμένο αντιγόνο. Η τυχαία αναδιάταξη του γενετικού υλικού των T-λεμφοκυττάρων είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία διαφορετικής ειδικότητας υποδοχέα σε κάθε T-λεμφοκύτταρο. Η επαφή του Τ-λεμφοκυττάρου με το αντίστοιχο για αυτό αντιγόνο δίνει το έναυσμα για τον πολλαπλασιασμό του και την έκκριση ουσιών που ονομάζονται λεμφοκίνες. Από τον πολλαπλασιασμό του Τ-λεμφοκυττάρου προκύπτουν και τα αντίστοιχα κύτταρα μνήμης, που θα επιτρέψουν την ταχύτερη ανοσολογική απάντηση, σε μελλοντική έκθεση του οργανισμού στο ίδιο αντιγόνο.

Προκειμένου να αναγνωριστεί το αντιγόνο από τα Τ-λεμφοκύτταρα, θα πρέπει να έχει προηγηθεί η επεξεργασία του και η παρουσίασή του στην κατάλληλη μορφή από κάποιο αντιγονοπαρουσιαστικό κύτταρο (μακροφάγο ή δενδριτικό κύτταρο).

Τα Τ-λεμφοκύτταρα διαιρούνται σε βοηθητικά/επαγωγικά (που χαρακτηρίζονται από την παρουσία του δείκτη CD4 στην εξωτερική τους μεμβράνη) και σε κατασταλτικά/κυτταροτοξικά (που χαρακτηρίζονται από την παρουσία του δείκτη CD8 στην εξωτερική τους μεμβράνη). Τα κύτταρα της πρώτης κατηγορίας ενισχύουν την ανοσολογική απόκριση και βοηθούν στη διαφοροποίηση των Β-λεμφοκυττάρων σε πλασματοκύτταρα. Τα κατασταλτικά λεμφοκύτταρα έχουν ρυθμιστικό ρόλο, περιορίζοντας την ανοσολογική απάντηση. Τα κυτταροτοξικά λεμφοκύτταρα έχουν ως αποστολή τη λύση κυττάρων που έχουν προσβληθεί από μικροοργανισμούς ή έχουν υποστεί κακοήθη εξαλλαγή και αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα.

Οι λεμφοκίνες έχουν ποικίλες δράσεις στις διεργασίες της ανοσολογικής απάντησης και της φλεγμονής. Για παράδειγμα, η ιντερλευκίνη 2 (IL-2) έχει αυτοκρινή δράση, καθώς προάγει τον πολλαπλασιασμό των ίδιων των Τ-λεμφοκυττάρων. Η ιντερλευκίνη 3 (IL-3) προάγει την αιμοποίηση στο μυελό των οστών. Η ιντερλευκίνη 4 (IL-4) προάγει τη διαφοροποίηση των Β-λεμφοκυττάρων σε πλασματοκύτταρα

Στο σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας (AIDS) ελαττώνεται ο πληθυσμός των CD4 λεμφοκυττάρων, λόγω προοδευτικής καταστροφής τους από τον ιό HIV. Το αποτέλεσμα είναι η αυξημένη επιρρέπεια του οργανισμού στην ανάπτυξη λοιμώξεων και κακοήθων νεοπλασιών.

Γρίβας Δημήτριος, Ιατρός
Μετά από τις υποδείξεις της Επίκουρης Καθηγήτριας Μικροβιολογίας, Βελεγράκη Αριστέας
Εργαστήριο Μικροβιολογίας
Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών
Τελευταία αναθεώρηση : 10/5/2006